علي بن حسين انصارى شيرازى
375
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
بود و شربتى از وى دو درم بود و اگر هر روز بناشتا دو درم در دهن گيرند و رها كنند تا نرم گردد و بخايند و فروبرند ضيق النفس را بغايت نافع بود و مفتح معده و امعا بود و مثانه را سودمند بود و درد معده زايل كند چون بدان ادمان كنند بلغم كه در معده بود بگدازاند و جالينوس گويد سده امعا را نافع بود چون با غذا استعمال كنند مسمن بدن بود و مقوى آن و گويند مضر بود به شش و مصلح وى صعتر برى بود و نيم وزن آن انيسون و ابن مؤلف گويد بعضى آن را شاهزيره خوانند در مخزن الادويه مىنويسد : كرويا بضم كاف و را و سكون واو و فتح يا و الف و نيز به فتح كاف و را و سكون واو نيز آمده و معرب كراويا لاتينى يا كراوى سريانى است و بيونانى از حميون و بسريانى كراوى و برومى فاف درونى و به عربى تقده و تقرد و كمون رومى و بعضى كرنيا و كرنقاد و به فارسى كرويه و زيرهء رومى و شاهزيره نامند و ديسقوريدوس قاروا ناميده است ابو ريحان مىنويسد كه كرويا را جالينوس قارو نام كرده است كروياى فارسى و شاميه و كروياى روميه قرومانا بود و گفته شد كركمان جندقوقى است و گفته شد كرويلن طرويلن گويند و آن و نوعى از ساساليوس بود و گفته شد كركروهن عاقرقرحا است و گفته شد كريون قنطوريون دقيق است و گفته شد كركر صنوبر كوچك بود كه معروف است به قمقريش و به شيرازى آن را كاج خوانند و گفته شد كركم صاحب منهاج گويد زعفران است و گفته شد و صاحب جامع قولى چند آورده و گويد عروق صفرا است و همو گويد اصول قدس است و گويند ورس نوعى از آن است كرمدانه كرومانا نيز گويند و خرومايق و خرمانق هم گويند و غافقى گويد ثمر درخت مثنان است و در باب ميم گفته شود و بعضى گويند انجره است و مؤلف گويد بتحقيق كه آن تخم نوعى از مازريون است و بغايت گرم بود و به شكل موردانه بود و مسخن قوى بود و بغايت مسهل ماء اصفر و سودا بود و دو درم از وى كشنده بود و از خوردن وى حكه و ورم حادث شود و مداواى كسى كه آن را خورده باشد مانند مداواى كسى است كه فرفيون خورده باشد صاحب مخزن الادويه مىنويسد : كرمدانه بكسر كاف لغت فارسى است به عربى حب الدود نامند